2022 Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası’nın Sahibi Prof. Dr. Bilge Yıldız Oldu

Türkiye’nin yetiştirdiği, kozmik bilgi birikimine katkıda bulunan başarılı bilim insanlarını ödüllendirmek emeliyle verilen Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası bu yıl pandeminin akabinde Rahmi M. Koç Müzesi’nde yine yüz yüze gerçekleştirilen merasimle sahibini buldu. Bu yıl yedincisi verilen madalyanın kazananı, çalıştığı teknolojilerle dünya çapında güç verimliğini artırıp karbondioksit salımını azaltarak, iklim ve güç krizlerine karşı ürettiği bilime dayalı tahlillerle öne çıkmış bilim insanı, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (Massachusetts Institute of Technology – MIT) Prof. Dr. Bilge Yıldız oldu. 

Koç Üniversitesi’nin bilimin gelişmesini teşvik etmek amacıyla her sene takdim ettiği Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası’nın 2022 yılı kazananı belirli oldu. Bir yıl fen, mühendislik ve tıp; takip eden yıl da iktisadi, idari, toplumsal, insani bilimler ve hukuk alanlarına odaklanan ödül, kozmik bilgi birikimine üst seviye katkıda bulunmuş 50 yaşını aşmamış bilim beşerlerine veriliyor. Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası’nın bu yılki sahibi Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (Massachusetts Institute of Technology – MIT) Breene M. Kerr (1951) Kürsüsü’nde nükleer güç ve gereç bilimleri profesörü olarak misyon yapan Bilge Yıldız oldu. 

Madalya Prof. Dr. Yıldız’a, yeni kuşak yüzey kimyası, verimli ve sağlam elektrokimyasal güç dönüşüm gereçleri ve güç tasarruflu iyonik bilgisayar sistemlerinin anlaşılmasına ve dizaynına yaptığı ufuk açıcı katkılarına istinaden takdim edildi. Merasimde madalya sahibi Prof. Dr. Yıldız’ın yanı sıra Koç Üniversitesi Mütevelli Heyet Lideri Prof. Dr. Parıltı Yalman, Koç Üniversitesi Rektör Vekili ve Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Zeynep Gürhan Canlı ve 2022 yılı Madalya Seçici Şura lideri Prof. Dr. Umran İnan konuşma yaptı.

Koç Üniversitesi Mütevelli Heyet Lideri Prof. Dr. Işık Yalman, bu yılın madalya sahibinin, “çağımızın en kıymetli bahislerinden biri olan güç ve gereç bilimlerine yaptığı yenilikçi katkılar ve ortaya koyduğu çığır açıcı çalışmalar sayesinde hem bugüne hem de geleceğe ışık tutan bir isim” olduğuna dikkat çekti. 

Konuşmasında, bilime ve bilimsel çalışmalara verdiği inanılmaz takviye nedeniyle Koç Üniversitesi Onursal Lideri Rahmi Koç’a teşekkür eden Prof. Dr. Parıltı Yalman, “Bugün Üniversitemiz dünyanın en saygın akademik kuruluşları ortasında haklı bir yer edinmiş ise, ismi Caltech ve École Olağana Supérieure üzere efsanevi üniversitelerle birlikte anılıyor ise bu muvaffakiyetin en kıymetli mimarlarından biri de dayanağını hiçbir vakit Üniversitemizden esirgemeyen Onursal Liderimiz sevgili Rahmi Koç’tur” dedi. 

Cumhuriyetin ilanının 100. yılının kutlanacağı 2023’e sayılı günün kaldığını hatırlatan Prof. Dr. Işık Yalman, kıymetli bir benzerliğe şöyle dikkat çekti: “Büyük liderimiz Mustafa Kemal Atatürk ve dava arkadaşlarının Cumhuriyeti kurarken benimsedikleri unsurlar, Koç Üniversitesi’nin kuruluşunda da en temel ögeler olmuştur. Merhum Vehbi Koç, bizatihi bir ‘Cumhuriyet İnsanı’ olarak, Koç Üniversitesi’nin temellerini atarken, Atatürk’ün Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda benimsediği gayeleri benimsemişti. Koç Üniversitesi Cumhuriyetin istediği fikirde, bilgide, sıhhatte güçlü ve yüksek karakterli genç insanları yetiştirmeyi birincil görevi sayar. Cumhuriyetin gereksinimi olan kanısı hür, anlayışı hür, vicdanı hür jenerasyonlar Koç Üniversitesi’nin en pahalı bileşenleridir.”

Prof. Dr. Parıltı Yalman konuşmasını, “Tarihimizin içinden gelen, derin kültürümüzün değer ölçülerini söz eden Mevlâna ve Yunus’un temsil ettiği insani hümanizmayı yaşatacağız ve bütün dünyaya tanıtacağız” diyerek sonlandırdı. 

Koç Üniversitesi Rektör Vekili ve Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Zeynep Gürhan Canlı, bu madalya merasiminin üniversitenin en özel ve kıymetli anları ortasında olduğunu vurguladı. Prof. Zeynep Gürhan Canlı 29. yılını geride bırakan üniversitede eğitime yapılan yatırımı şöyle anlattı: “Türkiye’de yarım yüzyıldır eğitim, kültür ve sıhhat alanlarındaki tesiriyle bilinen Vehbi Koç Vakfı tarafından bugüne kadar kampüslerimize yapılan yatırım, 1,5 milyar Amerikan dolarını aştı. Vakfın her yıl Koç Üniversitesi’nin cari açığını kapatmak için üniversitemize aktardığı kaynak ise bu yıl yaklaşık 20 milyon Amerikan doları. Bu cömert dayanağı tüm öğrencilerimizin en düzgün eğitimi almaları ve üniversitemizde en aktif bilimsel araştırmaların yapılması için kullanmak ise bizim üstümüze görev.”  

İnsanlığı ve toplumları en çok etkileyecek olan yeni buluşların birçoklarının tıp, mühendislik, temel bilimler ile idari, toplumsal, insani bilimler ve hukuk alanlarının örtüşme ve kesişmelerinde olacağını vurgulayan Madalya Seçici Şura Lideri Prof. Dr. Umran İnan, bu anlayışın kıymetini şöyle açıkladı: “Disiplinlerarası yaklaşımın ve coğrafik sonların çok ötesinde iş birliklerinin kıymetinin giderek arttığı bu yeni yüzyılda farklı coğrafyalarda kendini rahat hisseden, tüm dünya insanları ile işbirliği yapabilen, farklı coğrafyalarda, farklı kurumlarda, farklı grupları anlayan ve çalışan bilim beşerlerine, hümanistlere, avukatlara, yargıçlara, hekimlere, iş beşerlerine gereksinimimiz var.”

“Koç Üniversitesi Rahmi Koç Bilim Madalyası sahiplerinin de hem farklı disiplinleri kendi içlerinde harmanlayan, hem de eş vakitli farklı kullanan çok parlak bilim insanlarımız olarak bu yeni ihtilallerin kaptanları” olacağını aktaran Prof. Dr. Umran İnan, Prof. Dr. Bilge Yıldız’ın bu anlayışla araştırma yaptığının altını şöyle çizdi: “Bu sene yedincisini takdim edeceğimiz Madalya sahibi de işte bu vizyona sahip, çok farklı öğeleri ve çıktıları birleştirerek farklı sonuçlar elde edebilen tekrar çok genç ve fevkalâde başarılı bir araştırmacı, bir bilim insanı.” 

Prof. Dr. Umran İnan kelamlarını, “Kadınlarının eğitimde, iktisatta ve iş dünyasında en aktif formda yer almalarını sağlayamayan toplumların global seviyede çağdaş medeniyet ve insanlık için gayretlerinde bir elleri geride müsabakaya mahkûm olduklarına yürekten inanan bir insan olarak, Prof. Dr. Bilge Yıldız’ın ışığında bayanların toplumumuzdaki kıymetli yerlerini, belirleyici katkılarını ve potansiyelini bir defa daha idrak edelim isterim” diyerek sürdürdü.

Bilimsel merakın peşinde İzmir Söke’den MIT’ye bir yolculuk

İki matematik öğretmeninin kızı olarak dünyaya gelen, İzmir’in Söke ilçesinde teknolojiden uzak bir çocukluk geçirdiğini belirten Prof. Dr. Bilge Yıldız konuşmasında, kendisine çalışmanın ehemmiyetini aşılayan ailesi için eğitimin çok temel bir yere sahip olduğunu belirtti. Bilimle uygulamalı olarak birinci müsabakayı İzmir Fen Lisesi’nde öğrenciyken yaptığı deneylerle yaşadığını kaydeden Prof. Dr. Bilge Yıldız, araştırmaları ve üniversal ölçekte tesir uyandıran çalışmaları hakkında bilgi verdi.

İklim krizine alternatif tahlillerden Mars’ta oksijen üretimine… 

Bilimin farklı kolları ortasındaki temasları görüp disiplinlerarası tahliller üretme konusundaki marifeti, bu sayede bilime kendine has bir bakış açısıyla yaptığı katkılarla bilinen Prof. Dr. Bilge Yıldız’ın sayısız araştırması dünyada birçok farklı mükafata layık görüldü. Yetiştiği ülke olan Türkiye’den aldığı bu birinci mükafatın onun için büyük bir gurur kaynağı olduğunu paylaşan Prof. Dr. Bilge Yıldız, yıllarını verdiği bilimsel çalışmalarının altında yatan temel motivasyonu da şu sözlerle aktardı: “Üzerinde çalıştığımız teknolojilerin emeli, dünya çapında güç randımanını artırmak ve karbondioksit salımını azaltmak. Bunların üst düzeyindeki maksadımız dünyaca iklim ve güç krizlerine bilime dayalı tahliller üretmek.” 

Prof. Dr. Yıldız, araştırmalarının iklim krizi konusundaki tahlil arayışlarına nasıl katkı sağladığını şöyle özetledi: “Çalışmalarımızdan biri de karbondioksitin katı yakıt hücreleriyle elektrolizine (kimyasal ayrışma) yönelik. Bu halde atmosferdeki karbondioksit düzeyini düşürürken birebir anda karbondioksiti yararlı kimyasal eserlere ve gereçlere dönüştürebiliyoruz.” Mars’ta da karbondioksiti oksijene çevirdikleri misal bir çalışma yürüttüklerini aktaran Prof. Dr. Yıldız, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Bu teknoloji muvaffakiyetle gerçekleşirse ileride Mars’a beşerli seyahatler düzenlenebilir ve burada araştırmalar gerçekleştirilebilir. NASA’dan bu istikamette gelen değerli bir projeye katkıda bulunduk; şu anda bu deney Mars’ta karbondioksit elektroliziyle oksijen üretilmesini sağlıyor.”

“Çocuklarıma pak bir dünya bırakmak istiyorum; vaktimiz dar, çok çalışmak üstümüze vazife”

Prof. Dr. Bilge Yıldız, hayatına taraf veren bilimsel soruların yanında ürettiklerinin art planındaki kilit sorunun “Çocuklarımıza nasıl bir gelecek bırakacağız” olduğunu söyledi. 

Biri dört, oburu on yaşında iki çocuğu olan Prof. Dr. Yıldız, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Onların sağlıklı ve pak bir dünyada yaşamasını istiyorum. Yaptığımız bütün araştırmalar pak teknolojileri, karbondioksit salımını azaltan teknolojileri geliştirmeye hizmet ediyor. Bu gayeye yönelik çalışmak değerli benim için. Bu alanda alternatif tahlilleri aktifleştirmek için maalesef çok vaktimiz kalmadı, o yüzden her gün çok çalışmaya devam etmemiz lazım.” 

2018’den beri profesör olarak ders verdiği MIT’de birçok öğrenciye ilham kaynağı olan Prof. Dr. Bilge Yıldız, Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası aracılığıyla Türkiye’de bilime meraklı gençlere olan itimadını şu sözlerle hatırlattı: “Ben şimdiye kadar yaptıklarımı yapabildiysem Türkiye’den birçok yetenekli genç benden daha uygununu de yapabilir. Türkiye’de çok çalışkan, çok genç insanlarımız var; umarım bu ödül onlara da çok büyük bir motivasyon kaynağı olur. Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası tıpkı vakitte benim sorumluluklarımı da artırıyor: Hem kendi yaptığımız araştırmaları en uygun halde devam ettirebilmek hem de bilim peşinde koşan daha çok genci bu alana yönlendirebilmek, onları bilim yolunda motive edebilmek için. Umarım bu iki istikamette de ileride daha başarılı olabilirim.”

2016 yılından beri verilen Koç Üniversitesi Rahmi M. Koç Bilim Madalyası’nı şimdiye kadar alan bilim insanlarının listesi: 

Prof. Dr. Aydoğan Özcan-2016 

Prof. Dr. Daron Acemoğlu-2017

Prof. Dr. Metin Sitti-2018 

Prof. Dr. Filiz Garip-2019 

Prof. Dr. Hatice Altuğ-2020

Prof. Dr. Ali Hortaçsu-2021

Prof. Dr. Bilge Yıldız-2022

 

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı

Yorum yapın